Made in Turkey by Golden Orange winner

Director İnan Temelkuran returns to form in his second feature Bornova Bornova, winner of five Golden Oranges including best picture. The film looks at the fallen middle class and changing masculinity in the face of a changing Turkey

A fallen middle class, the growth of new identities in big cities and the breakdown of masculinity with a new world order are all on display in director İnan Temelkuran’s latest film, Bornova Bornova.

The film, this year’s winner of the Golden Orange for best film, has much to say about the changes in Turkish society in the post-1980 period. Bornova Bornova accomplishes all of these by setting its camera in front of an old grocery store and focusing on events that transpire in the shop’s immediate vicinity.

The film is set in Bornova, a district in the Aegean province of İzmir, a refreshing change for Turkish cinema as most recent films are set either in Istanbul or in southeastern Turkey (and one in Africa for that matter).

Men and machismo set the tone of the movie as the leading character Hakan (Golden Orange Best Actor award winner Öner Erkan) kills time on the streets, reminiscing about his short-lived glory days as a football player and hoping to land the best job available, a taxi driver. He hangs out with the bad boy, the local scoundrel, Salih (Kadir Çermik), and has eyes for the belle of the street, Özlem (Golden Orange Best Supporting Actress, Damla Sönmez), a street-smart high school student.

A world defined by despair

Salih is a lost cause for everyone around him. His mother is a respected teacher, and his father is a disgraced civil servant and one-time revered leftist who, as the local legend goes, lost his job following the 1980 coup. Salih deals drugs to teenagers around the area, Özlem being one of his clients.

Hakan, still holding on to an optimism that no longer seems to be shared by those around him, is ready to give Salih the benefit of the doubt, defending him with well-chosen words even Salih does not believe.

As we meet other residents, we see that Hakan’s optimism is an anomaly. A sense of insecurity follows everyone around as holding on to jobs is hard even for the educated. This is best exemplified by Murat (Erkan Bektaş), a washed-out activist with a doctorate in philosophy who finds the best way to make a living is by writing erotic fantasy stories instead of articles for respected magazines and newspapers.

The men around the street pass the time thinking about a gloomy tomorrow, chatting their lives away with meaningless banter and displaying an outdated machismo. The optimism that was bound to fail eventually does disappear as violence takes its place in a world defined by despair.

A Turkey of inequalities

Temelkuran begins the movie with two quotes, one by former president Kenan Evren, who seized power in the 1980 coup, and another by Demet Akalın, Turkey’s answer to Paris Hilton, the it-girl who epitomizes the quick-money, quick-fame reality of a changing Turkey.

Putting Evren into any context means criticizing what became of Turkey after the coup, with the silencing of different points of view, censorship and Westernization that celebrated quick money. These neo-liberal policies, too, opened the way for the growing impoverishment of the middle class and vast differences among classes.

The film impresses with its accurate portrayal of this fallen middle class, along with a new generation that is powerless to stop the growth in corruption and inequalities. The de-politicization of the younger generation since 1980 has now turned into a cliché when blaming the inequalities Turkey faces.

However, much water has passed under the bridge since Evren’s coup that radically altered Turkey. In the end, global changes have had a far greater impact than national political incidents. Other than the opening quotation, Temelkuran’s film does not focus on drawing linkages between Evren’s policies and the despair in Bornova – it stands strong enough on its own.

Temelkuran had promised a future for genuine cinema, with larger-than-life characters in his debut film Made in Europe last year. He seems to be keeping his promise in his second movie, which was filmed under difficult conditions, including a lack of sponsorship. A passion for film, however, kept the film going.

Here’s hoping for yet another touching film.

Originally published in Hürriyet Daily News on 21 November 2009.

The exorcism of Turkish horror cinema

The latest in a line of bad Turkish horror movies comes in the form of a teen slasher. Konak (Mansion) redefines the words sloppy and trite. Take a look at a few of the more unfortunate stabs at horror in the new millennium of Turkish cinema

Exorcism, possession, black magic and psycho killers have crept their way into Turkish cinema in the last decade, resulting in some unintentionally horrific results. The revival of horror movies in Turkey sadly has been little more than an unabashed imitation of American and Asian flicks. The latest example is TV director Cem Akyoldaş’ debut film Konak (Mansion), a sloppy recreation of American teen slasher movies.

A group of university students heads to the historic town of Safranbolu, only to have their SUV break down and their hotel reservation revoked as it begins to get dark. They find their way into an old mansion to spend the night. The mansion, as you can imagine, is set to become their tomb, as each student faces a gruesome death in retribution for their sins. The seven deadly sins come into play here, only in this case each sin somehow relates to drug use. Akyoldaş, along with writers Mehmet Akif Turgut and Funda Çetin, don’t even attempt to use Islamic and Anatolian mysticism and horror motifs, which have been popularized by recent efforts of young directors in the genre. Cardboard characters and so-bad-it’s-funny dialogue make the movie as sloppy as it gets, lowering our hopes of seeing a decent Turkish horror movie even further.

Other recent stabs at horror in Turkish cinema have come from newcomer directors, nearly all of whom tried putting an Islamic or Eastern spin on the films. The ghosts and zombies have become jinns and doomsday appears in its Koranic form. While replacing these motifs with those of American horror cinema (which has a history of nearly a century) and drawing at times from the highly original world of Asian horror, Turkish filmmakers have decided against adding an ounce of originality to the formula. These efforts are merely a copy-and-paste job, centered on the repetition of dated and trite clichés. Here’s a brief look at the Turkish horror films of the last five years.

Büyü (The Spell): A group of very sexy archeologists travel to a small town to research an ancient spirit. The expedition goes terribly wrong when the spirit begins haunting the group. The script, dialogue and special effects are all a disaster, not to mention the historical inaccuracies (first Turkish civilization Artukoğulları, anyone?) and the unrealistic portrayal of archeologists (hot female archeologists with barely any clothes are the norm here). The film hit the box-office jackpot when the movie theater burned down during the premiere. A fire has never been kinder to a filmmaker.

Okul (The School): This teen-slasher/ghost combo is set in a high school where the students are preparing for their centralized university exam. The ghost of a student who had committed suicide haunts the students and teachers. The movie is reminiscent of Bollywood horror films, bordering more on the thriller side of the genre. The film stands out with its good acting.

Araf (Purgatory): Inspired by Japanese horror movies, the film exploits the consequences of abortion when a woman decides not to have her baby from her married lover. Years later, the ghost of the baby comes to haunt her. Amateur directing, a sloppy script, bad acting and even worse special effects are not enough to explain how terrible the movie is. The sexist and misogynist overtones of the protagonist’s punishment are really inexcusable.

D@bbe: Impressive special effects and makeup and the clever use of Islamic themes make this movie stand out – to a point. Jinns find a way through the Internet to communicate with the friends of a man who committed suicide. The suicide is connected to other ones throughout the world, giving the film an apocalyptic atmosphere. The film is a remake/rip-off of the American movie Pulse, which in turn was a remake of the Japanese film Kairo. The acting is subpar, to be generous.

Gen: Released to unnecessary hype, the movie is a slasher/thriller about a serial killer in a mental hospital with no connections to the outside world due to a storm. With undertones of Kubrick’s The Shining and Lars von Trier’s The Kingdom, the film nevertheless has more plot holes than a sieve. Cheesy dialogue and lazy scriptwriting make the movie a new classic among bad horror films.

Musallat (Haunted): Even though there’s a very close resemblance to the 2005 American film The Exorcism of Emily Rose, the movie manages to offer an original take on possession. More drama than horror, the film features a young couple whose life becomes miserable when the man becomes possessed by an evil spirit. The cinematography and special effects stand out.

Semum: Following his first attempt at horror with D@bbe, director Hasan Karacadağ shows improvement with impressive special effects, an eerie atmosphere and better characters in this story of a woman being possessed by a demon. This doesn’t excuse the fact that director’s second movie comes under scrutiny as a retread, once again. This time the film rips off a classic, The Exorcist.

Originally published in Hürriyet Daily News on 7 November 2009.

Emmy izlenimleri: Diziler, gözlükler ve memeler

Son birkaç yıldır dizi karakterlerine yansıyan etnik ve kültürel çeşitlilik (bkz. Glee’nin zenci, tombul, çekik gözlü, eşcinsel, engelli öğrencileri ve de Nurse Jackie’nin bir taşla iki kuş vuran eşcinsel ve Müslüman hemşiresi Mohammed) kırmızı halıda da Zuhair Murad, Reem Acra gibi isimlerle kendini gösterdi.

Gossip Girl’ün Serena’sı Blake Lively, genç, güzel, dekolte ve meme kavramlarına son noktayı koymuştu. xoxo

Heidi Klum, hamileliğin ilk aşamalarında bol, sonrasında dar giyme düsturunu bir kez daha gösterdi. Her ödül töreninde hamile olan Klum’un Oscarlara yetişmesi için doğumdan hemen sonra yeniden hamile kalması gerekiyor.

Neil Patrick Harris’in sunuculuğuna 100 üzerinden 64 veriyorum. Geçen senenin reality show sunucuları gibi büyük zevzeklikler yapmasa da, Hugh Jackman’ın büyülü Oscar performansının eline su dökemedi. Hollywood’un iki büyük laneti olan çocuk yıldızdan yetişkine dönüşme ve eşcinsel olarak var olma durumlarını yüzünün akıyla atlattığı için, bir tür gazi olarak algılanma ve gereksiz yere performansının övülmesi durumu vardı. Gene de Billy Crystal’a tercih ederim.

Lost’un minimal jeneriğiyle örneklenen ‘Nerede o eski jenerikler?’ konuşması; Dallas, Ally McBeal ve Six Feet Under’ın jeneriklerini hatırlatarak, derin bir iç geçirmemize neden oldu. Yakın zamanın güzel jenerikleri için, bkz. True Blood ve Nurse Jackie.

Alec Baldwin’in yanındaki kadın ne kadar çok Kim Basinger’e benziyordu, fark ettiniz mi? Bunun psikanalitik açılımları başka bir yazıya.

Twitter’dan şov yorumları, sahne arkası ve aftershow party dedikoduları almak süperdi. Ankara’da hasta yatağımdan bu dedikoduları takip etmek ise biraz sinir bozucuydu.

İlk kez Emmy’ye aday olup, Grey Gardens’la kazanan ‘Beyaz Gölge’ Ken Howard’ın konuşması, kazananlar arasında pek bir İngilizler olmamasından olsa gerek, en etkileyici konuşmaydı. Kazandığı Emmy’nin ‘teşvik edici’ olduğunu söyleyen Beyaz Gölge, hem iş arkadaşlarına, hem ailesine, hem de kendisine böbrek veren kadına dozunda teşekkür edip, Kanye West’e de mütevazı bir şekilde laf sokuşturarak konuşmasını tamamladı.

Grey Gardens’la Emmy kazanan Jessica Lange, yaşıtı Sigourney Weaver’a göre çok korkunç gözüküyordu. Nükhet Duru-sendromu hissiyatı veren Lange’in eski cazibesini hatırlamak için acilen Blue Sky’ı bir kez daha izlemek gerekiyor.

Patricia Arquette’in neyi vardı? a) Uyuşturucusunu alması gereken süreden 45 dk. sonra almıştı ve etkisi tam sahneye çıktığında kendini göstermeye başladı. b) Olası hastalığı tedavinin yoğun bir aşamasında olduğu için fiziksel tepkilerini kontrol edemiyordu. c) Ödül vermeye çıkmadan hemen önce, sahneye beraber çıktığı Jennifer Love Hewitt’le fena kavga etmişti. d) Bu tür ödül törenlerini anlamsız buluyor.

Drew Barrymore her zamanki gibi çok şekerdi.

Sarah McLachlan’ın abartıya kaçmayan perfromansından olsa gerek, geçen sene ölenlerin görüntülerinin geçtiği bölüm çok fazla ‘cheesy’ değildi. En çok alkışı Farrah Fawcett, Patrick Swayze ve de hoş bir şekilde M*A*S*H yazarı Larry Gelbart aldı. Görüntüler, Amerika’nın Halit Kıvanç’ı Walter Kronkite’le bitti.

Ödül vermeye çıkan, pop kültürün önemli iki vampiri Stephen Moyer (True Blood’ın Bill’i) ve David Boreanaz’ın (Angel) havalı bir şeyler yapmasını bekledim. Birbirlerini ısırmalarını ya da en azından bir iki vampir esprisi sallamalarını.

Komedi dalındaki Yardımcı Kadın Oyuncu adaylarının komik gözlükler takmaları, her ne kadar fikir Amy Poehler’dan gelmiş olsa da, çok kötüydü. Gözlük takmayı reddedip, hatta surat asan Vanessa Williams’ın sonuna kadar yanındayım.

Ricky Gervais’ın artık bir ödül töreni sunması gerekiyor.

Diablo Cody’e ve aklı selim tüm kadınlara kötü haber: United States of Tara’yla En İyi Kadın Oyuncu ödülü alan Toni Collette neredeyse sıfır bedendi. Muriel’in ölümü.

Gelecek sene Emmyler’i kasıp kavuracak dizileri buradan sıralıyorum: Son sezonunda ödüle boğulacak Lost, ikinci sezonuyla ivme kazanan True Blood, Edie Falco’nun alabileceği her ödülü alacağı Nurse Jackie ve de müzikale Chicago ve High School Musical’ın yapamadığını ilk bölümünden yapmayı başararak, taze nefes veren Glee.

Madonna konserine gidince

Yapışkan, tatlı ve eğlenmeyi hatırlayan Madonna

Madonna’nın hiç yorulmayan ayaklarının tozu henüz sahnede, stadyuma uzaktan vicdan gibi bakan dev Game Over yazısı oyunun sona erdiğini haber veriyor. Konserin şokunu henüz atamamış biz izleyicilere de ‘ölmeden yapılması gereken şeyler’den birini listemizden silmiş olduğumuzu hatırlatıyor. Popüler kültürün dinin görevlerini üstlendiği, Olimpos tanrılarının yeni vücutlarıyla beyazperdeden ve MTV’den biz ölümlülüleri büyülediği bir çağda, Tanrıça’ya yakınlaşabileceğimiz kadar yakınlaşıyoruz.

Düzenli olarak kendi rekorlarını kıran Madonna’nın, tarihin en çok hasılat yapan konseri Sticky & Sweet’in bitişe yakın ayağı Sofya’da Türkiye’den bir grup hayranını Bulgarlar’la bir araya getiren konseri, büyük bir olasılıkla 1980’lerdeki Virgin Tour konserlerinden beri kendisinin de en çok eğlendiği turne olarak biz Madonna hayranları için ayrı bir anlam taşıyor. Zamanında, ‘Tanrı kadar ünlü olana kadar mutlu’ olmayacağını beyan eden Madonna, hedefine çoktan yaklaşmış olmanın, çoluk çocukla ayrı bir ruh halini yaşamanın ya da bir süredir Amerika’ya kıyasla Avrupa’nın daha az rekabetçi şöhret ortamında temizlenmesinin etkisiyle, çıkış yaptığı dönemlerini hatırlatan bir gençlik enerjisiyle yeniden doğuyor.

Gerçi Madonna için ‘yeniden doğuyor’ demek, dünya kendi etrafında dönüyor demek gibi bir şey oluyor ama, iki saatlik Sticky & Sweet konseri Madonna’nın geldiği nokta hakkında çok şey söylüyor. Saatlere yayılan geleneksel konser bekleyişi sırasında, bir podyumla tamamlanan sahnenin ince bir şekilde temizlenmesi, her köşenin ses ayarının özenle yapılması ve içi içe geçen dijital silindirlerle sahnenin ortasındaki dev küre, Madonna konserlerinin mükemmeliyetçilikte son noktada olduğunu hatırlatıyor. Konser öncesi stadyumu gaza getiren, Madonna’nın şarkılarıyla da defalarca oynamış olan DJ Paul Oakenfold’un sahnesi sırasında Madonna’nın dansçılarının gelişigüzel sahnede koşturmaları ise, konserin kimi önceki Madonna konserleri gibi aşırı planlı, keskin yapısıyla esneklikten uzak ve de mesafeli bir gösteri izlemeyeceğimiz hissini veriyor.

Madonna’nın çocuk bahçesi

Gerçekten de, umut ettiğimiz mükemmeliyetçi Madonna ve eğlenen Madonna’nın muhteşem karışımıyla karşılaşıyoruz. Pembe şekerlerin fabrikadan çıkıp, tilt makinalarıyla fırlatıldığı hipnotize edici animasyonları dev ekranlarda izledikten hemen sonra Kraliçe M hak ettiği yerde, tahtında izleyiciye merhaba diyor. Bir ayağı rahatça kenardan sarkan Madonna ayağa kalkıyor ve yaklaşık iki saatlik gerçeküstü şölen başlıyor. Son albümü Hard Candy’den bildiğimiz şarkıları, eski şarkılarının yenileriyle üst üste geçmiş yorumları, popüler disko şarkılarının melodileriyle süslenen klasikleriyle Madonna insanüstü dansçılarıyla beraber, şarkı söylüyor, dans ediyor, gitar çalıyor, ip atlıyor, yerlerde sürünüyor, bir metal çubuğa sarılarak striptizcilere taş çıkartıyor, bir Rolls Royce’u itiyor ve de canı istediğinde trans halindeki izleyicilerine göz kırpıyor.

Madonna, konser boyunca kendi tarihini bir yandan hatırlatırken, bir yandan da bu tarihi yeniden yazıyor. Kadınların popolarına şaplak atan, sonradan kazanılan parayla sokak yaşamını havuz partilerine ve havalı arabalara taşıyan, varoş mafyası gangsta zenci müziğiyle flört ettiği 2000’lerin Madonna’sıyla başlayan konser, bir süre sonra Madonna’nın kariyerini başlatan 1980’ler New York sokak kültürünü yeniden yaratıyor. 1980’lerde ölen yakın arkadaşı Keith Haring’in dans eden pop art figürlerinin görüntüleriyle bir örnek dans eden, gökkuşağının her rengine bürünmüş dansçılarıyla Madonna, bir kez daha çok cinsiyetli, vurdumduymaz, gençlere özgü naiflikle dünyaya meydan okuyan kendine özgü alternatif çocuk bahçesini yaratıyor. Onlarca kimlikten oluşan potburisine bu sefer de kız çocuğu ve erkek çocuğunu ekliyor.

New York metrosundan sokağa fırlayan Madonna ve dansçıları müzikten, eğlenmenin gücünden besleniyor ve toplumun dayattığı her role bitmeyen bir heyecanla orta parmaklarını uzatıyorlar. Madonna bir kez daha hem Marilyn, hem Marlon; hem bakire, hem sürtük; hem kadın, hem erkeğe dönüşerek, özünden bir şey kaybetmediğini hatırlatıyor. Music şarkısının ortasında duruyor, bir kız çocuğunua dönüşerek, incelttiği sesiyle çevresindekilerden yardım istiyor. Birkaç saniye sonrasında da, yükselttiği sesiyle yardımına gene kendisi koşuyor ve küçük kızın yerini kasıklarını ileri geri sallayan maço bir adam alıyor.

Yeni Madonna, eski Madonnalar’ı döver

İki dansçısının Die Another Day şarkısı sırasındaki homoerotik boks maçı ve parlak taşlarla kadınsılaştırılmış Amerikan futbolu formalarıyla Madonna, kadın-erkek rollerinin ne kadar akışkan olduğunu bir kez daha gösterirken, kendi geçmişindeki kadın tiplerini de yerle bir ediyor. She’s Not Me şarkısını söylerken, sahneye son 25 yılda yakından tanıdığımız dört Madonna çıkıyor, Like A Virgin’in bakire Madonna’sı, Material Girl’ün paragöz Reagan kadını, Who’s That Girl’ün eğlence ve seksle beslenen hedonist Madonna’sı ve Blond Ambition döneminin toplumsal cinsiyet tanımlarını tersyüz ettiği koni sütyenli Madonna’sı birer heykel gibi sahnede yerlerini alıyorlar. Şu anki Madonna, eski Madonna’ların duvağını çalıyor, peruğunu çıkarıyor, koni sütyenlerden kurtarıyor ve narsisizme yeni bir anlam getiren son bir harekette de, gelinlikli Madonna’nın dudağına ateşli bir öpücük konduruyor.

Konser boyunca Usher, Justin Timberlake, Britney ve Michael Jackson’la şarkı söyleyip, dans eden Madonna New York metrosu, zenci mahallesi ve bir boks ringiyle beraber, İspanyol ve çingene mahalleleri yaratarak, müziğinde sürekli göz kırptığı Akdeniz/Latin/Afrika melodi ve ritmleriyle, La Isla Bonita’ya yepyeni bir dünyanın kapılarını açıyor. Madonna gezgin ruhunu çingenelerin oynak ritmlerinde yeniden yaratıyor.

Get Stupid şarkısının yeniden düzenlemesinde Madonna dünya meselelerine duyarlı olduğunu, ekranlardan geçen savaş ve iklim değişikliği görüntüleriyle gözümüze sokuyor. Mandela, Bono, Oprah, Michael Moore, Al Gore ve Obama görüntülerinden sonra, tartışma yaratma potansiyeli hiç bitmeyen Like A Prayer, farklı dinlerin barış mesajlarını gönderirken, Madonna İsa’nın ağzından biz ölümlülere “yeniden döneceğini” hatırlatıyor. Yeniden yaşadığı ergenlikle, çoğu sporcunun rüyasında göremeyeceği vücuduyla, koerografi sözcüğünü yeniden tanımlayacak gösterisiyle Madonna, her şeyden önce en rahat hissettiği yerin sahne olduğunu bir kez daha gösteriyor. Trend belirleyci, kışkırtıcı, çağın nabzını tanımlayıcı bilumum Madonna kimliğinin tepesinde yer alan en güçlü Madonna kimliği, sahne kadını diğerlerini gölgede bırakıyor. Madonna, sahne benim oyun alanım diyor, bizler de ağzımız açık onu izliyoruz.